این پژوهش به یک نمونه از تعامل و هم اندیشی میان دو حوزۀ الهیات و احتمالات می پردازد. یکی از مهم ترین نقدها به طبیعت گراییِ خداناباورانه، استدلال بیزی است که از دو انگارۀ اصلی تشکیل شده است: نخست، احتمال اطمینان بخشیِ قوای شناختی یک است (P(R)=1) و دوم، احتمال اطمینان بخشیِ این قوا در ترکیبِ طبیعت گرایی و تکامل (P(R/N&E، پایین یا نامشخص است. موافقان طبیعت گرایی خداناباورانه نقدهایی را بر این استدلال وارد کرده اند: 1. پایین بودنِ اطمینان بخشیِ قوای شناختی در ترکیبِ طبیعت گرایی و تکامل دلیلی برای ردّ اطمینان بخش بودنِ قوای شناختی نیست، 2. اگر ناقض شدنِ قابلیت اطمینان قوای شناختی توسط طبیعت گراییِ تکاملی به معنای کنار گذاشتنِ باور به هر چیزی، از جمله خودِ طبیعت گراییِ تکاملی است، نتیجه ای فراتر از پیامد واقعیِ نقضِ اطمینان بخشیِ قوای شناختی گرفته ایم، 3. وجود شواهد مستقل برای اطمینان بخشیِ قوای شناختی، خودشکنیِ طبیعت گراییِ تکاملی را از بین می بَرد. ما معتقدیم می توان به اِشکالات مطرح شده پاسخ داد. در دفاع از این استدلال چند نکته و افزوده شایستۀ توجه است: 1. ارزش احتمالاتیِ اطمینان بخشیِ قوای شناختی در ترکیبِ طبیعت گرایی و تکامل، پایین یا نامشخص است و نه اینکه فقط پایین باشد، 2. در فهم معنای نقض شدنِ اطمینان بخشیِ قوای شناختی سوءبرداشت وجود دارد، 3. مشکلِ عدم وجود شواهد کافی برای اطمینان بخشیِ قوای شناختی، به دلیل عامل شناختیِ بودنش به کلی مطرح نیست. هدف این پژوهش، دفاع از استدلال بیزی در برابر نقدهای طبیعت گراییِ تکاملی در اطمینان بخشیِ قوای شناختی با نگاهی تحلیلی، تکمیلی و انتقادی است.

نقشه های خاک، پایه و اساس بسیاری از پژوهش ها و برنامه ریزی های مرتبط با محیط زیست و منابع طبیعی هستند. روش های گوناگون جداسازی واحدهای خاک می کوشند مرزبندی های هرچه خالص تری ایجاد کنند. یکی از این روش ها که دارای ساختاری سلسله مراتبی است روش زمین خاک شناسی (ژئوپدولوژی) می باشد که آن را هم تراز ساختار سلسله مراتبی سامانه رده بندی خاک می دانند. از آنجا که ارتباط کمّی این دو ساختار با هم کمتر مورد توجه قرار گرفته است در این پژوهش با استفاده از احتمالات شرطی به بررسی کمّی رابطه خاک-زمین نما پرداخته شده و صحت انطباق این دو ساختار آزمون گردیده است. برای این منظور واحدهای زمین ریخت شناختی منطقه شرق اصفهان جداسازی شدند و تعداد 191 نقطه مطالعاتی بررسی و تجزیه و تحلیل گردید و احتمال شرطیِ وجود هر خاک به شرط مشاهده زمین ریخت های مختلف به دست آمد. نتایج به طور کمّی نشان دادند خاک های منطقه مطالعاتی کمتر تحت تأثیر عامل خاک ساز "مواد مادری" قرار گرفته اند و یا اینکه عوامل دیگر تأثیرگذاری بیشتری داشته و نقش مواد مادری را کم رنگ نموده اند. همچنین بین واگرایی و یا هم گرایی خاک ها در خلال سلسله مراتب روش زمین خاک شناسی با سطوح رده بندی رابطه نزدیکی وجود دارد و در هر سطح زمین خاک شناختی از سطح رده به سمت سطح فامیل، واگرایی یا تفرق خاک ها افزایش می یابد. با این وجود، هم ارز بودن سطوح رده بندی با سطوح زمین ریخت شناختی به نظر درست نمی آید و سطح زمین ریخت دقّت کافی برای جداسازی فامیل خاک را ندارد و در بهترین حالت سطح زمین ریخت برای جداسازی خاک ها در سطح زیرگروه مناسب است. بنابراین پیشنهاد می شود در روش زمین خاک شناسی برای جداسازی فامیل خاک ها طبقات ریزتری مانند «فاز سطح زمین ریخت» بکار برده شود که در آن به مواردی چون جهت یا شکل شیب، نوع و تراکم پوشش گیاهی و غیره توجه گردد که در سطوح بالاتر واحدهای زمین ریخت شناختی مد نظر قرار نگرفته اند.

هدف از تحقیق حاضر پهنه بندی خطر زمین لغزش با استفاده از تئوری بیزین در بخشی از قاراداغ ( ارسباران، از قره سو تا دره دیز)است. به این منظور ابتدا با استفاده از نقاط لغزشی بانک اطلاعات زمین لغزش کشور، نقشه پراکنش زمین لغزشهای منطقه تهیه گردید. سپس نقشه های هر یک از عوامل مؤثر بر وقوع زمین لغزش مانند درجه شیب، جهت شیب، شکل شیب، ارتفاع، کاربری اراضی، زمینشناسی، فاصله از جاده، فاصله از آبراهه، فاصله از گسل، شاخص توان آبراهه، شاخص حمل رسوب، بافت خاک و پهنه های بارش منطقه در محیط GISتهیه گردید. جهت انجام این کار از تئوری بیز استفاده شده است. در نهایت نقشه حساسیت زمین لغزش در پنج کلاس حساسیت به دست آمد. با توجه به نقشه بدست آمده و نیز وزن کلاس های هر یک از پارامترها، کلاس تراس های آبرفتی قدیمی و مخروافکنه های مرتفع در لایه سازند، مرتع متوسط در بین کلاس های کاربری زمین، جهات شرقی و جنوب شرقی، شیب های 20-5 درجه بیشترین وزن و تاثیر را در وقوع زمین لغزش های منطقه دارا هستند. نتیجه ارزیابی نشان داد که مدل با قابلیت پیش بینی 12/79 درصد زمین لغزش ها در کلاس خطر زیاد و خیلی زیاد دقت قابل قبولی در ارزیابی و تهیه نقشه حساسیت زمین لغزش دارد.

خاک ها با ریخت های سرزمینی که بر روی آن ها تشکیل می شوند و تکامل می یابند، ارتباط بسیار نزدیک و متقابل دارند. بنابراین، هر تغییری در فرآیندهای زمین ریختی، فرآیندهای خاک سازی را متأثر می سازد. "زمین ریخت شناسی خاک" یا "ژئومورفولوژی خاک" ارتباط خاک و زمین ریخت را بررسی می کند. هرچند ارتباط زمین ریخت با خاک مورد توجه پژوهش گران بوده، اما بررسی کمّی رابطه خاک با زمین ریخت، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این در حالی است که رابطه خاک با زمین ریخت، یک رابطه دو طرفه است و می توان به موضوع این گونه نگریست که وجود یک خاک می تواند نشان گر چه زمین ریخت یا زمین ریخت هایی باشد؟ بر همین اساس، پژوهش کنونی می کوشد تا با بکارگیری آمار و احتمال شرطی، به بررسی کمّی این موضوع بپردازد. برای این منظور، یگان های زمین ریختی منطقه مرکزی اصفهان بر اساس روش ژئوپدولوژی (روش پیشنهادی زینک) جداسازی شدند و تعداد 344 نقطه مطالعاتی بررسی و تجزیه و تحلیل گردید و احتمال شرطی وجود هر زمین ریخت، به شرط مشاهده خاک های مختلف به دست آمد. یافته ها به طور کمّی نشان دادند که بین تکوین و تکامل خاک با محیط زمین ریخت حاکم بر آن، ارتباطی قوی و تنگاتنگ وجود دارد. به طوری که برخی از خاک ها را می توان تنها در زمین ریخت مشخصی یافت و به عبارت دیگر، آن خاک را یک خاک شاخص برای آن زمین ریخت مشخص دانست. به دلیل همین رابطه نزدیک بین سطوح روش زمین خاک شناسی با سلسله مراتب سامانه رده بندی خاک آمریکایی، در هر سطح زمین ریختی از سطح رده به سمت فامیل، واگرایی یا تفرق خاک ها افزایش می یابد. همچنین یافته ها به طور کمّی نشان دادند که در منطقه مطالعاتی، تأثیر ناهمواری ها و زمین ریخت ها بر تکوین و تکامل خاک های منطقه، بیش از مواد مادری است. . .

تفکیک صحیح واحدهای زمین نما گام مهمی در مدیریت منابع اراضی و خاک در جهت نیل به توسعه پایدار و حفظ محیط زیست است. بنابراین در این پژوهش کارایی نقشه های ژئوپدولوژی در سطح فاز زمین ریخت با هدف افزایش خلوص واحدهای نقشه، مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور پس از تفکیک و ترسیم واحدهای ژئومورفیک طبق ساختار پیشنهادی روش ژئوپدولوژی در سطح زمین ریخت، بزرگترین و گسترده ترین واحد نقشه با استفاده از ویژگی های مورفومتری و پوشش گیاهی به سطح فاز زمین ریخت تفکیک گردید. پس از حفر، تشریح و طبقه بندی 31 خاکرخ مطالعاتی، پراکندگی خاک های واقع شده در هر واحد نقشه فاز زمین ریخت با استفاده از احتمالات شرطی و شاخص های تنوع از جمله شاخص شانن، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. با توجه به نرمال بودن توزیع شاخص تفرق شانن محاسبه شده، از آزمون آماری t به منظور بررسی معنی دار بودن تفاوت موجود بین واحدهای نقشه تفکیک شده، استفاده شد. نتایج حاصل از مطالعه نشان دهنده کاهش شاخص های تفرق و افزایش احتمالات شرطی در واحدهای فاز زمین ریخت در مقایسه با واحد زمین ریخت انتخابی بود. نتایج همچنان نشان داد استفاده از ویژگی پوشش گیاهی نسبت به سایر ویژگی های محیطی در تفکیک واحدهای فاز زمین ریخت و ارائه واحدهای نقشه های همگن موثر بوده است. به طوری که حداکثر احتمال مشاهده خاک های غالب منطقه مطالعاتی از 25/32 درصد در واحد زمین ریخت به 63/52، 75 و 50/87 درصد در واحدهای نقشه فاز زمین ریخت افزایش و شاخص تفرق شانن نیز از 59/1 در واحد زمین ریخت به 36/1، 56/0 و 37/0 در واحدهای نقشه فاز زمین ریخت کاهش پیدا کرده است. استفاده از سایر ویژگی های محیطی جهت افزایش خلوص واحدهای نقشه فاز زمین ریخت در مطالعات آتی پیشنهاد می گردد.